ಸುಭಾಷಿತಸಂಹಿತಾ

श्रीभास्करगोविन्दशर्मविरचितं वैद्यकीयसुभाषितसाहित्यम् प्रथमोऽध्यायः अथातो वैद्यकशास्त्रविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः । आयुर्वेदव्याख्या (ಆಯುರ್ವೇದವ್ಯಾಖ್ಯೆ) हिताहितं सुखं दुःखमायुस्तस्य हिताहितम् । मानं च तच्च यत्रोक्तमायुर्वेदः स उच्यते ॥१॥ (चरकसंहिता) हित-अहितं— ಹಿತಕರ, ಅಹಿತಕರ; सुखं— ಸುಖ (ಆರೋಗ್ಯ)ಕರ; दुःखम्— ದುಃಖ(ಅನಾರೋಗ್ಯ)ಕರ (इति— ಎಂಬುದಾಗಿ); आयुः— ಆಯುಷ್ಯ / ಬದುಕು (जीवितं चतुर्विधानुभवदायकम् अस्ति ।— ನಾಲ್ಕು ತೆರನಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡುವಂಥದ್ದಾಗಿದೆ.) च— ಹಾಗೆಯೇ;  तस्य— ಈ ಆಯುಸ್ಸಿಗೆ / ಬದುಕಿಗೆ; हित- अहितम्— ಹಿತ-ಅಹಿತಗಳು; तत्+च— ( तस्य च) ಹಾಗೂ ಅದರ / ಆಯುಸ್ಸಿನ; मानं— ಮಾನವು / ಪ್ರಮಾಣವು / ಅವಧಿಯ ಅಳತೆಯು; यत्र— ಎಲ್ಲಿ / ಯಾವುದರಲ್ಲಿ; उक्तं— ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ / ಉಕ್ತವಾಗಿದೆಯೋ; सः आयुर्वेदः (इति) उच्यते— ಅದು ಆಯುರ್ವೇದ (ಎಂದು) ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. शुद्धिशास्त्राणि (ಶುದ್ಧಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳು) कायवाग्बुद्धिविषया ये मलाः समुपस्थिताः । चिकित्सालक्षणाध्यात्मशास्त्रैस्तेषां विशुद्धयः ॥२॥ ( वाक्यपदीयम्) काय-वाक्-बुद्धिविषयाः ये मलाः सम्-उपस्थिताः, चिकित्सा(रुक्प्रतिक्रिया - अमरकोशे)-लक्षण(व्याकरण)-अध्यात्मश...